Żydzi na tułaczce Josepha Rotha

Lut 13, 2018 przez

Żydzi na tułaczce Josepha Rotha w wydawnictwie Austeria. „Pesymistycznym i gorzkim powieściom pierwszego okresu posłużył za tło, w prawdziwym znaczeniu tego słowa, esej Żydzi na tułaczce (1927), stanowiący pierwsze – i najtrwalsze – wyznanie wiary Rotha, nawet jeśli chodzi o wiarę odwróconą i negatywną, która może wybuchnąć jedynie w geście oskarżenia. Żydzi na tułaczce to krzyk ostrzegawczy przeciw asymilacji Żydów wschodnich w drodze na Zachód, czyli zagrożonych utratą własnej tożsamości i przejmowaniem wszelkich wad zachodniego mieszczaństwa, zwłaszcza żydowskiego mieszczaństwa liberalnego. Esej stanowi polemiczne epitafium dla sztetla, tej „względnej całości” – jak ją określił Lucien Goldmann – która tworzyła w ciasnych granicach wspólnoty wyizolowanej z ludzkiego kontekstu, niejednokrotnie wrogiego, kosmos organiczny, w którym poszczególne jednostki znajdowały (lub wierzyły, że znalazły) pępowinę łączącą je z całością życia lub przynajmniej z życiem, które w ich oczach, w...

Czytaj więcej

Pierwsza powieść Josepha Rotha

Lut 9, 2018 przez

Pajęczyna – pierwsza powieść Josepha Rotha, po raz pierwszy przetłumaczona na język polski (Austeria). Wstęp: Bella Szwarcman-Czarnota. „Roth z precyzją dokumentalisty maluje Niemcy organizacji paramilitarnych Ludendorffa. Człowiek klasowy w sensie najbardziej typowym, Theodor, to również ein Gottloser, człowiek bez Boga: klasowość i zaprzeczenie wszelkich wartości transcendentnych w teraźniejszości to dwie strony tego samego medalu. […] Proces wytoczony Theodorowi jest nie tylko procesem faszyzmu, ale całego europejskiego biegu historii, począwszy od liberalno-narodowego przebudzenia wieku XIX; dlatego właśnie w oczach Rotha w pogrążonej Europie nie ma żadnej możliwości oporu czy sprzeciwu wobec barbarzyństwa. Zbiegiem okoliczności, który wydaje się symboliczny, pucz Ludendorffa i Hitlera przerywa w listopadzie 1923 roku publikację powieści, która opisywała jego początki; Pajęczyna urywa się gwałtownie na jednym z odcinków, na zakończeniu, które nie jest zamknięciem, lecz otwarciem na tragedię, jakby pęknięciem, które zaczyna...

Czytaj więcej

Listy z Polski

Sty 30, 2018 przez

Listy z Polski – pierwsze polskie wydanie prac dziennikarskich Rotha będących owocem jego podróży do Polski, którą odwiedzał wielokrotnie, w tłumaczeniu Małgorzaty Łukasiewicz (Austeria). „Powojenna felietonistyka Rotha do rzeczywistości z piętnem rozpadu i głębokich podziałów, uprzedzeń i nienawiści, próbuje wprowadzać ton konstruktywnego działania, zawiązywać nici porozumienia, oddawać głos innemu. «Wiedzieliśmy już – pisał Stefan Zweig, przyjaciel i dobroczyńca Rotha – że pod jego oszałamiającą techniką pisarską pulsuje wszechobecny zmysł empatii, który potrafi zgłębić najtajniejsze miejsca ludzkiego bytu». Nie sposób jednak nie zauważyć, że życie wprowadza do tych tekstów również ton sceptycyzmu, który z czasem przemieniał się będzie w desperacką rezygnację. Kongenialny opis niemiecko-polskiego przejścia granicznego, roziskrzony humorem, bystrą obserwacją życia i poetyckim rozmachem metafor, zostaje zderzony z refleksją o granicy, na której «powraca sceptycyzm», bowiem w nowym państwie polskim «resentyment silniejszy jest niż doświadczenie,...

Czytaj więcej

Josepha Rotha podróż na Ukrainę i do Rosji

Lut 12, 2015 przez

W Niemczech ukazał się właśnie zbiór reportaży, pochodzącego z Galicji wybitnego pisarza Josepha Rotha, autora min. takich słynnych powieści jak „Marsz Radetzky’ego” i „Legenda o świętym pijaku”. Tom Reisen in die Ukraine und nach Russland  zawiera reportaże jakie w latach 20 ubiegłego roku ten urodzony w Brodach koło Lwowa, wówczas jeszcze komunizujący  pisarz i dziennikarz żydowskiego  pochodzenia, publikował na łamach niemieckich gazet Neue Berliner Zeitung i Frankfurter Zeitung. Książka ma wyjątkową wartość dokumentalną. Swoją podróż pisarz odbywa w chwili wielkich przemian w tym rejonie Europy. Kilka lat po zakończeniu pierwszej wojny światowej, Rewolucji Październikowej i upadku monarchii austro- węgierskiej. Roth w swoich relacjach opisuje ukraińskie wsie, tworzy ciekawe portrety  Lwowa, Odessy, Leningradu i Kijowa w momencie przemian. Związek Sowiecki  – w jego opisie – to jeszcze kraj, w którym współistnieją z sobą języki, kultury...

Czytaj więcej