Kateřina Tučková 21. laureatką Angelusa

Siedemnaście lat czekaliśmy, by książka z Czech ponownie wyróżniona została Literacką Nagrodą Europy Środkowej Angelus. Jury postanowiło docenić monumentalną dwutomową powieść „Bílá Voda” Kateřiny Tučkovej. Autorką przekładu na język polski jest Julia Różewicz, założycielka Wydawnictwa Afera, w którym wyróżniona książka się ukazała.

Kateřina Tučková, laureatka Nagrody Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej za rok 2026, na scenie wraz z tłumaczką Julią Różewicz, prowadzącym galę Michałem Nogasiem oraz wiceprezydentem Wrocławia Mateuszem Żakiem na scenie Impart Centrum we Wrocławiu

Przed Tučkovą był Josef Škvorecký z „Przypadkami inżyniera ludzkich dusz”, laureat Angelusa z 2009 roku. Od tamtego czasu książki naszych południowych sąsiadów były nominowane, Jaroslav Rudiš otrzymał nawet Nagrodę Czytelników, ale dopiero w tym roku udało się zdobyć ten najwyższy angelusowy laur. Wybór powieści „Bílá Voda” odebrać można jako gest zwrócenia uwagi na prozę bardziej klasyczną, wielowątkową, nie unikającą epickiego rozmachu i stawiające na złożone narracje. Autorka w unikalny sposób łączy cechy badaczki bazującej na źródłach historycznych oraz kreatorki barwnych postaci, wplatając snutą przez siebie opowieść w historię Czech i Moraw.

Kateřina Tučková (ur. 1980), z wykształcenia historyczka sztuki, jest obecnie jedną z najpoczytniejszych czeskich pisarek. Już za swoją debiutancką powieść „Wypędzenie Gerty Schnirch” (2009, wyd. polskie 2019) zdobyła Nagrodę Czytelników Magnesia Litera. Druga książka „Boginie z Žítkovej” (2012, wyd. polskie 2014) otrzymała wiele wyróżnień, m.in. Nagrodę Josefa Škvoreckiego, tytuł Czeski Bestseller 2012, Nagrodę Czytelników – Magnesia Litera, Nagrodę Czytelników – Česká Kniha. „Bílá Voda” w Czechach ukazała się w 2022 roku.

Wyboru dokonało jury w składzie: Andrej Chadanowicz (przewodniczący), Bernadetta Darska, Dobrawa Lisak, Jerzy Madejski, Paulina Małochleb, Tomasz Mizerkiewicz i Maciej Robert. Laureatka, poza statuetką, otrzymała wyróżnienie finansowe wynoszące 150 tys. zł.

Wybór książki tłumaczonej sprawia, że tym samym autorka przekładu także staje się laureatką Angelusa. Dla Julii Różewicz to nagroda podwójna, gdyż jest ona także wydawczynią Tučkovej w Polsce, a w swojej oficynie – wrocławskiej Aferze, od lat popularyzuje literaturę naszych południowych sąsiadów. Warto tu wspomnieć, że Julia Różewicz kontynuuje rodzinne tradycje pracy w literaturze, jest ona bowiem wnuczką Tadeusza Różewicza, wybitnego poety, uhonorowanego innym literackim laurem, któremu także patronuje Angelus Silesius – Wrocławską Nagrodą Poetycką Silesius. Angelusowi za przekład towarzyszy wyróżnienie finansowe w wysokości 40 tys. złotych.

W tym roku – można powiedzieć, że wyjątkowo – jury było zgodne ze wskazaniami czytelników. Nagroda im. Natalii Gorbaniewskiej, przyznawana w internetowym plebiscycie, także powędrowała w ręce Tučkovej. Wyboru dokonali czytelnicy w głosowaniu internetowym.

 – W tym roku oddano kilka tysięcy głosów. Nie będziemy ujawniać, kto był na którym miejscu, ale możemy zdradzić, że zwycięstwo Kateřiny Tučkovej było zdecydowane. Posługując się terminologią sportową powiem, że czeska pisarka finiszowała o kilka długości przed resztą stawki – tłumaczy Waldek Mazur z Wrocławskiego Domu Literatury.

Wszyscy nominowani do Literacką Nagrodą Europy Środkowej Angelus za rok 2026 na scenie Impart Centrum we Wrocławiu

Nagroda Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej nie ma charakteru czysto finansowego, ale jej zdobywczyni zapraszana jest na rezydencję literacką do Wrocławia. Laureatka dziękując ze sceny osobom, które na nią zagłosowały przekazała to wyróżnienie ukraińskiej pisarce Julii Ilusze, nominowanej do Angelusa za książkę „Moje kobiety” (tłum. Katarzyna Fiszer, Wydawnictwo KEW). Wrocławscy czytelnicy mogą się więc spodziewać, że w 2027 pojawi się kolejna okazja, do spotkania z Julia Iluchą.

Gala 21. Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus odbyła się w Impart Centrum we Wrocławiu. Prowadził ją znany z anteny radiowej Trójki redaktor Michał Nogaś. Na zakończenie wydarzenia wystąpił zespół Karbido w towarzystwie Jurija Andruchowycza, pierwszego laureata Nagrody Angelus z 2006 roku.

Biuro Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus: Wrocławski Dom Literatury
Fundator: miasto Wrocław

Patroni medialni 21. Literackiej Nagrody Europy Środkowej: Program II Polskiego Radia, Program III Polskiego Radia, TVP Kultura, Radio Wrocław, Radio RAM, Radio Wrocław Kultura, „Gazeta Wyborcza”, „Książki. Magazyn do czytania”, „Nowe Książki”, „Twórczość”, Booklips.pl

Partnerzy: Kino Nowe Horyzonty, Kraina Książek, Pióra Polskie, www.wroclaw.pl

Fot. Max Pflegel/Wrocławski Dom Literatury