W naszej podróży po literackiej mapie Europy Środkowej ponownie wracamy do Polski. To znaczy nad Wisłą robimy przesiadkę i udajemy się na stepy największego śródlądowego państwa, czyli Kazachstanu. Zabiera nas tam Joanna Czeczot za sprawą książki Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji (Wydawnictwo Czarne).

O książce:
W XIX wieku Kazachstan został podbity przez Rosję, która traktowała go jak swoją kolonię. Przez kolejne dekady tutejsze dobra naturalne były bezwzględnie eksploatowane, a rodzima ludność dziesiątkowana. Kraj stał się też miejscem zsyłek – Aleksandr Sołżenicyn nazywał go KaZEKstanem, bo w czasach ZSRR cała republika zmieniła się w wielki łagier. Zekami (więźniami) byli wrogowie polityczni, członkowie elity intelektualnej i zwykli kryminaliści. Polacy, Niemcy, Koreańczycy, Łotysze, Estończycy i Litwini, Turcy meschetyńscy, Kurdowie, Ormianie, Czeczeni, Karaczajowie i Ingusze. Bywali ofiarami gwałtów, mordów, ale też uczestnikami obozowych powstań.

Dziś Kazachstan jest niepodległym państwem, wydaje się jednak, że jego pamięć wciąż pętają niewidzialne kajdany. Temat łagrów porusza się niechętnie, a jeśli już, to mówi się o zasługach, jakie lokalnej społeczności oddali zesłani tu naukowcy, milczy zaś o cierpieniu, głodzie i przemocy, których doświadczali więźniowie. Czy to bliskość groźnego sąsiada, Rosji, spowija cieniem kazachską przeszłość? Czy może trauma jest zbyt wielka i łatwiej ją wyprzeć, niż się z nią mierzyć? A może to ciężar winy jest nie do udźwignięcia? Przecież obok wnuków zesłańców mieszkają tu potomkowie obozowych strażników.

O autorce:

Joanna Czeczott – politolożka i reporterka. Ukończyła stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Warszawskim, studiowała też na Państwowym Uniwersytecie w Petersburgu i w Warszawskiej Szkole Filmowej. Pracowała w „Przekroju”. Jest jedną z twórczyń i założycielek pisma reporterskiego dla dzieci „Kosmos dla Dziewczynek”, którym kierowała pięć lat. Debiutowała książką Macierzyństwo non-fiction. Relacja z przewrotu domowego, która była ważnym głosem w debacie o nowej roli matki Polki. „Petersburg. Miasto snu” zdobył nagrodę Warszawskiej Premiery Literackiej oraz Nagrodę Fundacji im. Kościelskich, a także znalazł się w finale Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. W 2025 roku ukazała się jej książka Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji.

Finałowa lista, na której znajdzie się siedem tytułów, ogłoszona zostanie z początkiem września. Finałowa gala odbędzie się w sobotę 17 października 2026. Wcześniej w ramach Bruno Schulz. Festiwal odbędą się czytania z udziałem nominowanych autorek i autorów oraz dyskusja z udziałem tłumaczek i tłumaczy.

Biuro Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus: Wrocławski Dom Literatury.

Fundator: miasto Wrocław