Kolejną książką nominowaną do Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2025 jest Pociecha rzeczy okrągłych autorstwa austriackiego pisarza Clemensa J. Setza, w przekładzie Agnieszki Kowaluk, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Filtry. Krótką listę siedmiu tytułów nominowanych do finału poznamy już we wrześniu.

O książce: Pisarz, któremu odwołano lot, wraca do domu, by się przekonać, że pod jego nieobecność żona przeobraziła mieszkanie w lazaret. Woźny, który zakochuje się w niewidomej kobiecie, z konsternacją odkrywa sprośne napisy na ścianach jej lokum. Neurotyczny malarz cierpi na fobię męskich i damskich pach, bo nocą widzi, jak wychodzą z nich stworzenia o głowach wielkości kciuka…To tylko kilka przykładów tego, z czym zmagają się postaci w opowiadaniach Clemensa J. Setza. Fantazja autora nie zna granic, a najbardziej interesuje go to, co chore, podatne na zranienie i odbiegające od normy. Ludzkie dziwactwa, nerwice i obsesje to stałe motywy jego opowiadań. Jednak szaleństwo bohaterów Setza jest zaskakująco „racjonalne”: w istocie chroni ich przed bólem egzystencji i chaosem świata. Pozorny jest również surrealizm tych opowiadań: wprowadzając elementy fantastyczne, autor podkreśla alienację swoich postaci, ich poczucie nierealności istnienia. Bohaterowie Setza są od świata odklejeni, nie potrafią się z nim zestroić, ale czy będąc przy zdrowych zmysłach, można żyć w harmonii z rzeczywistością tak okrutną? A może to ci „zestrojeni ze światem”, jak słusznie zauważa w posłowiu do Pociechy rzeczy okrągłych Adam Lipszyc, śpią na jawie? Proza Clemensa J. Setza niejedno pytanie pozostawia bez odpowiedzi. W czasach dominacji literatury faktu i prozy autobiograficznej, te igrające z realnością i odmawiające prostych diagnoz opowiadania są na wagę złota.

O autorze: Clemens J. Setz – urodził się w roku 1982 w Grazu, mieszka w Wiedniu. Wyróżniono go wieloma nagrodami, w tym prestiżową nagrodą imienia Georga Büchnera, którą zdobyli w przeszłości  m.in. Max Frisch, Ingeborg Bachmann, Thomas Bernhard czy Elfriede Jelinek. Ta ostatnia uważa Setza za najwybitniejszego żyjącego pisarza Austrii. Jest twórcą wszechstronnym, ma na swoim koncie sześć powieści, trzy tomy opowiadań, ale także sztuki teatralne, eseje i wiersze. Zasłynął powieściami Die Frequenzen (2009) oraz Indigo (2012), choć wielu krytyków twierdzi, że jego talent najpełniej objawia się w opowiadaniach. Pasjonujący się nowymi technologiami i sztucznymi językami, Setz szuka inspiracji m.in. w romantycznej tradycji grozy i groteski oraz klasyce science-fiction z Philipem K. Dickiem na czele. Krytyka zestawia jego utwory z dziełami Franza Kafki, Roberta Walsera, Petera Handkego, Edgara Allana Poe, Davida Fostera Wallace’a czy Stephena Kinga. Pociecha rzeczy okrągłych to pierwsza książka Setza wydana po polsku.

O tłumaczce: Agnieszka Kowaluk – wychowała się w Chełmie, studiowała germanistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Mieszka w Monachium. Tłumaczka literatury niemieckojęzycznej (m. in. Elfriede Jelinek, Wolfgang Herrndorf, Hans-Ulrich Treichel, Marlene Streeruwitz, Ilse Aichinger, Clemens J. Setz); autorka (m. in. kolumna „Mein Deutschland” w Süddeutsche Zeitung, i inspirowana nią książka „Du bist so deutsch!”, w której przygląda się stereotypom i zastanawia, dlaczego zdaniem niemieckich przyjaciół jest „taka niemiecka” i co to znaczy); inicjatorka i moderatorka serii spotkań autorskich z polskimi pisarzami „Gut gepolt” w Monachium. Uczy języka niemieckiego migrantów z całego świata, w tym uchodźców. Lubi zamieszać: kultury, języki, przyprawy. Swoich uczniów poza gramatyką uczy dziwienia się. Dawanie instrumentów językowych analfabetom i tłumaczenie literatury uważa za różne oblicza tego samego niedowierzania słowom i mozolnej próby ich przekazywania