Finałową listę tytułów nominowanych do Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2025 poznamy we wrześniu. Tymczasem w wakacje przybliżamy książki, które znalazły się na długiej liście. Ostatnio prezentowaliśmy prozę z Macedonii Północnej – dziś zostajemy na Bałkanach, ale przenosimy się do Bośni i Hercegowiny. Winda Schindlera Darka Cvijeticia to literacki powrót do rodzinnego Prijedoru – miasta, w którym dramat wojny odcisnął się boleśnie na życiorysach sąsiadów, przyjaciół i rodzin. Książka ukazała się nakładem Oficyny Literackiej Noir sur Blanc, w przekładzie Doroty Jovanki Ćirlić.

O książce: Wojna na Bałkanach pogrzebała świat, jaki do tej pory znaliśmy – Cvijetić przedstawia to w przejmujący sposób, skupiając się na losach mieszkańców dwóch sąsiadujących wieżowców w rodzinnym Prijedorze, mieście nazywanym „dziurą w świecie znaną ze zbrodniarzy wojennych, obozów i malarzy”. Wracając do lat 70., autor kreśli obraz codziennego życia robotniczych rodzin, ich bliskości i wspólnoty, by pokazać, jak dramatycznie zmieniły się te relacje w czasie wojny. Sąsiedzi i przyjaciele stają po przeciwnych stronach konfliktu, chwytają za broń, trafiają do obozów, rozpoznają się na zdjęciach z dzieciństwa wśród poległych. Winda Schindlera to książka na pograniczu poezji i prozy – opowieść o pamięci, winie i próbach odkupienia. Cvijetić nie moralizuje, lecz stawia trudne pytania o wspólnotową odpowiedzialność i kruchość więzi międzyludzkich. Jego spojrzenie jest pełne współczucia, lecz niepozbawione bezlitosnej prawdy.

O autorze: Darko Cvijetić – poeta, prozaik, reżyser, aktor i dramaturg. Urodzony w 1968 roku w Prijedorze. Jest członkiem PEN Clubu Bośni i Hercegowiny oraz Stowarzyszenia Pisarzy Bośni i Hercegowiny. Pracuje jako reżyser i dramaturg w Teatrze Prijedor w Republice Serbskiej. Sam o sobie mówi, że jest pisarzem postjugosłowiańskim. Opublikował wiele tomików poezji, wśród nich zbiory Gęsia skóra  i Śnieg robił wszystko, żeby nie spaść, które w przekładzie Miłosza Waligórskiego zostały zakwalifikowany do finału nagrody Europejski Poeta Wolności w latach 2020 i 2024. Jego wiersze przetłumaczono na kilkanaście języków, m.in. francuski, angielski, niemiecki, słoweński, hebrajski, albański, węgierski, polski, macedoński i jidysz. Oprócz poezji pisze też opowiadania i powieści oraz felietony do sarajewskiego portalu „Žurnal”. 

O tłumaczce: Dorota Jovanka Ćirlić (właśc. Dorota Mentzel) – tłumaczka literatury pięknej z jęz. serbskiego, chorwackiego, bośniackiego i, rzadziej, macedońskiego; redaktor. Urodzona w 1954 w Kielcach. Skończyła pierwszą humanistyczną klasę w Liceum im. Frycza Modrzewskiego, z rozszerzonym programem polskiego i historii oraz obowiązkową łaciną oraz polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończyła również kurs dziennikarski i kurs dla tłumaczy literatury pięknej zorganizowany przez „Literaturę na świecie” i Związek Literatów Polskich. W 1977 rozpoczęła pracę w miesięczniku teatralnym „Dialog”, zajmując się polską dramaturgią oraz teatrem bałkańskim. Była sekretarzem literackim Teatru Współczesnego we Wrocławiu (1985–1986), kierowniczką artystyczną do spraw filmu reklamowego w przedsiębiorstwie ITI (1989–1990) i członkinią grupy założycielskiej Radia Zet. Od 1989 członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Współpracowała z: „Tygodnikiem Powszechnym”, „Literaturą na Świecie”, londyńskim czasopismem „Puls”, „Twórczością”, „Odrą”, „Kulturą”, „Polityką”, „Arkuszem”, „Tygodnikiem kulturalnym”, „Res Publicą”, „Tyglem Kultury”, „Opolem” (gdzie debiutowała jako tłumacz opowiadaniem Davida Albahariego „Godzilla, potwór morski”; był to pierwszy na świecie przekład tego autora na obcy język), „Rzeczpospolitą”, „Przeglądem Politycznym”, „Kafką” i „Gazetą Wyborczą”, gdzie przez trzy lata pracowała w dziale kultury, a także z I i II programem Polskiego Radia oraz z TVP Kultura. Otrzymała nagrodę za najlepszy przekład w dziedzinie dramaturgii za rok 1998. W „Pulsie” zaczęła pisać formy eseistyczne: m.in. „Bałkański obłęd”, „Bałkański teatr wojny”, „Za linią frontu”, „Miasto-teatr” (to akurat w „Tyglu kultury”). Pisywała też w „Gazecie Wyborczej” Chętnie robi wywiady z ludźmi Bałkanów – z Miodragiem Bulatoviciem („Kultura”), z Ivanem Čoloviciem, Predragiem Matvejeviciem („Gazeta Wyborcza”), Dubravką Ugrešić („Gazeta Wyborcza” i „Przegląd Polityczny”).