Jak co roku o tej porze rozpoczynamy prezentację książek z długiej listy Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus. Finałową siódemkę poznamy we wrześniu, ale przez całe wakacje będziemy przybliżać tytuły, które już teraz zwróciły uwagę jury. Zaczniemy od książki Mój pan mąż Rumeny Bužarovskiej – jeden z najmocniejszych zbiorów opowiadań ostatnich lat. Książka ukazała się nakładem Biura Literackiego w przekładzie Doroty Jovanki Ćirlić.

O książce: Zbiór jedenastu opowiadań, których bohaterkami są kobiety uwikłane w codzienne, często duszne relacje małżeńskie. Ich partnerzy bywają egocentryczni, obojętni i brutalni, jednak same bohaterki także nie są wolne od hipokryzji, zranień i trudnych emocji. Bužarovska z ironią i dystansem demaskuje patriarchalne schematy, pokazując, jak głęboko wpisane są one w język, gesty i nawyki społeczne. Opowiadania łączy niewypowiedziane napięcie i uczucie powolnego wypalania się relacji. Bohaterki próbują odzyskać głos, jednak nierzadko zderzają się z własną bezradnością. Autorka nie moralizuje ani nie szuka winnych, lecz precyzyjnie portretuje emocjonalny krajobraz codzienności: pełen milczenia, wstydu, drobnych upokorzeń i zachwianych granic. Mój pan mąż to książka o pęknięciach i nieuświadomionych buntach, o słabości i gniewie. Jej siła tkwi w oszczędnej formie i bezwzględnej szczerości spojrzenia.

O autorce: Rumena Bužarovska – pisarka, tłumaczka literatury anglojęzycznej, eseistka i komentatorka społeczna. Urodzona w 1981 w Skopje. Pracuje jako profesorka literatury amerykańskiej na Uniwersytecie w Skopje i współprowadzi inicjatywę PeachPreach, wspierającą kobiece opowieści. Autorka czterech zbiorów opowiadań (Čkrtki, Osmica, Mojot maž, Ne odam nikade), książki dla dzieci i pracy naukowej poświęconej humorowi w prozie. Jej teksty tłumaczono na kilkanaście języków, a Mój pan mąż doczekał się adaptacji teatralnych m.in. w Skopju, Belgradzie, Lublanie i Budapeszcie. Jest także autorką słuchowiska dla niemieckiego radia WDR i scenariusza filmu krótkometrażowego. Jako publicystka współpracuje z macedońskim dziennikiem Nezavisen Vesnik oraz tygodnikiem Vreme. Współtworzyła ruch #SegaKažuvam – macedoński odpowiednik #MeToo, zachęcający kobiety do dzielenia się doświadczeniami przemocy seksualnej. Laureatka m.in. nagrody Edo Budiša i stypendystka programów literackich w Iowa oraz Landys & Gyr Stiftung w Szwajcarii.

O tłumaczce: Dorota Jovanka Ćirlić (właśc. Dorota Mentzel), tłumaczka literatury pięknej z jęz. serbskiego, chorwackiego, bośniackiego i, rzadziej, macedońskiego; redaktor. Urodzona w 1954 w Kielcach. Skończyła pierwszą humanistyczną klasę w Liceum im. Frycza Modrzewskiego, z rozszerzonym programem polskiego i historii oraz obowiązkową łaciną oraz polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończyła również kurs dziennikarski i kurs dla tłumaczy literatury pięknej zorganizowany przez „Literaturę na świecie” i Związek Literatów Polskich. W 1977 rozpoczęła pracę w miesięczniku teatralnym „Dialog”, zajmując się polską dramaturgią oraz teatrem bałkańskim. Była sekretarzem literackim Teatru Współczesnego we Wrocławiu (1985–1986), kierowniczką artystyczną do spraw filmu reklamowego w przedsiębiorstwie ITI (1989–1990) i członkinią grupy założycielskiej Radia Zet. Od 1989 członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Współpracowała z: „Tygodnikiem Powszechnym”, „Literaturą na Świecie”, londyńskim czasopismem „Puls”, „Twórczością”, „Odrą”, „Kulturą”, „Polityką”, „Arkuszem”, „Tygodnikiem kulturalnym”, „Res Publicą”, „Tyglem Kultury”, „Opolem” (gdzie debiutowała jako tłumacz opowiadaniem Davida Albahariego „Godzilla, potwór morski”; był to pierwszy na świecie przekład tego autora na obcy język), „Rzeczpospolitą”, „Przeglądem Politycznym”, „Kafką” i „Gazetą Wyborczą”, gdzie przez trzy lata pracowała w dziale kultury, a także z I i II programem Polskiego Radia oraz z TVP Kultura. Otrzymała nagrodę za najlepszy przekład w dziedzinie dramaturgii za rok 1998. W „Pulsie” zaczęła pisać formy eseistyczne: m.in. „Bałkański obłęd”, „Bałkański teatr wojny”, „Za linią frontu”, „Miasto-teatr” (to akurat w „Tyglu kultury”). Pisywała też w „Gazecie Wyborczej” Chętnie robi wywiady z ludźmi Bałkanów – z Miodragiem Bulatoviciem („Kultura”), z Ivanem Čoloviciem, Predragiem Matvejeviciem („Gazeta Wyborcza”), Dubravką Ugrešić („Gazeta Wyborcza” i „Przegląd Polityczny”).