Ryszard Kapuściński z bliska i z daleka

Mar 22, 2018 przez

Ryszard Kapuściński z bliska i z daleka Marka Kusiby w Znaku.  „Ty mi o tym nie mów, ty mi to opisz!”, mawiał do emigracyjnego reportera, Marka Kusiby, Ryszard Kapuściński. Zanim jednak autor usiadł do spisywania historii swojej znajomości z Kapuścińskim, przez lata skrupulatnie odnotowywał i nagrywał każde z nim spotkanie. W ten sposób zebrał materiał na opowieść o człowieku mu bliskim, ale – ze względu na bariery kontynentalne – pozostającym w nieuchronnym oddaleniu. Autor z wrażliwością poety i uważnością dziennikarza snuje prywatną opowieść o poznawaniu legendarnego reportażysty, o fascynacji jego postacią i tekstami, o wspólnych pasjach, podróżach i spostrzeżeniach dotyczących tej rodzimej i tej trochę dalszej, choć tylko pozornie odległej, rzeczywistości kanadyjskiej. Marek Kusiba: „Odbyłem z Ryszardem Kapuścińskim setki rozmów, wiele z nich nagrywałem z dziennikarskiego obowiązku, ale przede wszystkim z poczucia, że one...

Czytaj więcej

Kapuściński w Bibliotece Narodowej

Sty 2, 2018 przez

Cesarz i Szachinszach Ryszarda Kapuścińskiego w Bibliotece Narodowej już w styczniu. Cesarz i Szachinszach należą do najważniejszych utworów w twórczości Ryszarda Kapuścińskiego i niewątpliwych arcydzieł polskiej literatury współczesnej. Napisane na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych funkcjonują czasem jako utwory bliźniacze. Warto jednak zwrócić uwagę na różnice. Cesarz jest relacją spójną, dopracowaną w detalach, o wyrafinowanej stylistyce i zwartej konstrukcji. Szachinszach tymczasem – choć zewnętrznie odwzorowuje poprzedni model – to rzecz ostentacyjnie fragmentaryczna, napisana stylem o surowej fakturze. W obrazie autokratycznego państwa przedstawionego w Cesarzu łatwo rozpoznać Etiopię, gdzie jednoosobowy system władzy stanowił Hajle Sellasje; utwór odczytywano często parabolicznie – jako krytykę reżimu panującego w Polsce. W Szachinszachu z kolei Kapuściński analizuje strukturę rewolucji na przykładzie Iranu. We Wstępie słynna „dylogia o władzy” ukazana została w perspektywie biografii twórczej Kapuścińskiego. Z jednej strony jako konsekwencja...

Czytaj więcej

Lapidarium

Kwi 7, 2017 przez

W Czytelniku ostatnie egzemplarze czwartej części Lapidarium Ryszarda Kapuścińskiego. To wznowienie tomu notatek z końca lat 90., wydanego po raz pierwszy w 2000 roku. Ryszard Kapuściński: „Wiek XX rozpina los ludzki nad zawrotną przepaściś, której wysokie brzegi są szczytami osiągnięć i wzniosłości, ale której głębokim dnem płynie rzeka hańby i krwi. Jest to wiek cezury między światem społeczeństw tradycyjnych, trwających stuleciami w niezmienionej formie, a ruchliwą społecznością współczesną, masową i z wolna już planetarną, odcięta od swoich korzeni, żyjącą w gorączce pośpiesznej i nieustannej przemiany.” Ryszard Kapuściński był jednym z najbardziej znanych reporterów i podróżników na świecie. Wprowadził sztukę reportażu na literackie salony. Był niekwestionowanym autorytetem, a zarazem inspiracją dla coraz to nowych pokoleń pisarzy. Jego nazwisko było wymieniane w gronie nazwisk kandydatów do literackiej nagrody Nobla. Autor m.in. Cesarza, Wojny futbolowej, Imperium,...

Czytaj więcej

Dlaczego zginął Karl von Spreti

Mar 13, 2017 przez

Ryszard Kapuściński: Dlaczego zginął Karl von Spreti (Czytelnik) – pierwsze wydanie tej książki ukazało się w grudniu 1970 roku. Jej kanwą jest głośne w latach 60. XX wieku porwanie i zabójstwo ambasadora Republiki Federalnej Niemiec w Gwatemali Karla von Spretiego. W słowie wstępnym do pierwszego wydania Ryszard Kapuściński napisał: „Zdaję sobie sprawę, że reportaż ten zawiera strony szokujące, uważam więc za konieczne powiedzieć, że każde jego zdanie jest oparte na dokumentach, a moje wrażenia osobiste stanowią tylko marginalną część całości” i zastrzegał, że rzecz nie dotyczy tylko i wyłącznie dramatu ambasadora von Spretiego, ale że jest to również „reportaż o zbrodni jako narzędziu panowania. A także o mechanizmach intensyfikacji terroru w kraju, w którym inne metody rządzenia i dominacji kolonialnej są już niemożliwe”. 

 Ten tekst, po skrócie i przeróbkach autora oraz pod zmienionym tytułem...

Czytaj więcej

Busz po polsku

Mar 7, 2017 przez

Przypominamy wznowienie pierwszej książki Ryszarda Kapuścińskiego przyszłego autora Cesarza z 1962 roku, jedynej książki w jego dorobku w całości traktującej o Polsce. Busz po polsku (Czytelnik). Edycja wzbogacona – w stosunku do pierwszego wydania – o napisany w połowie lat 80. XX w. tekst zatytułowany ćwiczenia pamięci. Autor wspominając dzieciństwo, które przypadło na czas wojny, wyznaje: „kiedy skończyła się wojna, znałem tylko piekło”. 

Akcja reportaży składających się na Busz po polsku rozgrywa się w latach 50 i 60., na prowincji, w Olecku, w Puszczy Białowieskiej, nad Narwią, w okolicach Brodnicy, pod Mławą, we wsi Grunwald, w Pratkach koło Ełku, krótko mówiąc – gdzie diabeł mówi dobranoc. Ich bohaterami są: dwie Niemki uciekające z domu starców w Szczytnie, flisak, stróż nocny, małorolny chłop klepiący biedę, robotnicy sezonowi, wyrzuceni ze studiów, którzy nie chcą wracać z Warszawy...

Czytaj więcej