NATALIA GORBANIEWSKA – pierwsza przewodnicząca Jury

gorbaniewska

 

 

Natalia Gorbaniewska  (1936- 2013)
Rosyjska poetka, dziennikarka, tłumaczka literatury polskiej. Członek ruchu obrony praw człowieka. Aktywnie uczestniczyła w rosyjskim samizdacie, m.in. jako twórczyni i pierwszy redaktor legendarnej „Kroniki Wydarzeń Bieżących”. Była jedną z ośmiorga uczestników demonstracji na placu Czerwonym 25 sierpnia 1968 roku przeciw wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji. Aresztowana 1969 roku, zwolniona w lutym 1972, po pobycie w więzieniu śledczym i przymusowym więzieniu psychiatrycznym. Wyemigrowała z ZSRR w 1975 roku. Od 1976 roku mieszkała w Paryżu.
Pracowała jako dziennikarka w Radiu Swoboda, współpracowała z rosyjskimi pismami emigracyjnymi „Kontinient” i „Russkaja Mysl”. Za przekłady literatury polskiej, m.in. Czesława Miłosza, Józefa Mackiewicza i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, nagrodzona przez Polski PEN Club (1992). Laureatka nagrody paryskiej „Kultury ” i Nagrody im. Jerzego Giedroycia (2005). Od 1999 roku była  członkiem redakcji miesięcznika „Nowaja Polsza”. W 2006 roku przyjęła polskie obywatelstwo. Zmarła w listopadzie 2013 roku.

 

 

Ostatni pacierz miejskiej dziewczyny przed ślubem

Wysłany przez - Maj 15, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Ostatni pacierz miejskiej dziewczyny przed ślubem

Ostatni pacierz miejskiej dziewczyny przed ślubem Pauli Betscher w wydawnictwie Iskry. Zmyślone historie młodej debiutantki zebrane w tomie Ostatni pacierz miejskiej dziewczyny przed ślubem są tylko pretekstem do zobrazowania wewnętrznych obsesji i paranoi bohaterów. Autorka nie koncentruje się na dekoracji i rekwizytach, a raczej na ludzkich rytuałach – urodzinach, pogrzebach, kontaktach małżeńskich i pozamałżeńskich, świętach, zwyczajnych odwiedzinach, a nawet zasypianiu czy kulturze lokatorskiej. Czy te opowiadania mówią coś nowego o współczesnej Polsce? Mówią raczej o poszczególnych ludziach, są – mimo przemycanych adresów – ponad czasem i miejscem. Pojedyncze i powszechne...

Czytaj więcej

Król mrówek

Wysłany przez - Maj 15, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Król mrówek

Król mrówek. Prywatna mitologia Zbigniewa Herberta (a5).  Zbiór ten to swoista interpretacja mitologii greckiej, rozsianej w wielkich eposach, dramatach i lirykach antycznych twórców. „Żałując, że Zbigniew Herbert nie zdążył napisać wielu utworów przewidywanych do tej książki, nie przestajemy mieć poczucia, że jest ona podsumowaniem istotnego wątku w jego twórczości – a przy tym najbardziej osobistym może dziełem Autora, który tak bardzo unikał jakiejkolwiek ostentacji” – pisze Ryszard Krynicki, redaktor tomu, w posłowiu „Od wydawcy”. Twórczość Herberta tłumaczona była na wiele języków: niemiecki (przez Karla Dedeciusa), angielski (między innymi przez Czesława Miłosza i Stanisława Barańczaka), hebrajski, włoski, czeski, holenderski. W 2007 w Ameryce, nakładem wydawnictwa The Ecco Press ukazały się wiersze zebrane Collected Poems 1956-98. W 2001 roku wydawnictwo a5 opublikowało ostatnią książkę Herbert Król mrówek przygotowaną do druku przez Ryszarda Krynickiego na podstawie zachowanych maszynopisów i notatek autora. 22 lutego 2001 r. w Lublinie założony został Klub Herbertowskich Szkół. 10 lipca 2007 uchwałą Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej rok 2008 został ogłoszony Rokiem Zbigniewa...

Czytaj więcej

Piękno i bogactwo

Wysłany przez - Maj 15, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Piękno i bogactwo

Piękno i bogactwo. Amerykańscy kolekcjonerzy sztuki w XX wieku, przypominamy książkę Roberta Salvadoriego (Zeszyty Literackie).  Książka Roberta Salvadoriego poświęcona jest amerykańskim kolekcjonerom, artystom i architektom XX wieku, wielkim namiętnościom i polityce skrywanym za cennymi dziełami sztuki. Książka ta jest kolejnym elementem wielkiej historii nowoczesności, którą w swoich książkach od wielu lat przedstawia Roberto Salvadori. W „Rzeczpospolitej” (4 V 2017) o książce „Piękno i bogactwo” pisał Janusz Miliszkiewicz: Największą w USA prywatną kolekcję dzieł sztuki stworzył Albert Barnes. Wyrósł w nędzy, był synem rzeźnika. Zainteresował się sztuką i zaczął ją kolekcjonować. Kupił np. 69 najlepszych obrazów Cezanne’a, 59 – Matisse’a, 46 – Picassa, 16 – Modiglianiego. Najpierw oczywiście został milionerem. I to już w wieku 35 lat. W 1922 r. powołał fundację i muzeum. Do dziś w Filadelfii zajmują się one bezpłatną edukacją w dziedzinie sztuki. Dlaczego tak wielu spośród amerykańskich bogaczy w XX wieku było filantropami i mecenasami? Z książki dowiemy się, na czym polega amerykański fenomen, że w każdym większym mieście są prywatne muzea dostępne od 100 lat, często za darmo. Autor wyjaśnia, jak to możliwe, że kolekcjonerzy już w pierwszym pokoleniu byli tak otwarci na sztukę awangardową. Przeczytamy też, że milionerzy (np. fundator Philips Collection) znajdowali czas, żeby osobiście odwiedzać artystów i zaprzyjaźniać się z nimi. Salvadori pisze w sposób żywy, barwny. Poznajemy burzliwe życie m.in. Peggy Guggenheim, która rywalizowała ze swoim wujem Solomonem, również kolekcjonerem. Solomon Guggenheim ufundował słynny do dziś budynek dla swojego muzeum. To też dość typowe, że kolekcjonerzy budowali lub kupowali siedziby dla swoich zbiorów, które są arcydziełami architektury. Otwarte na początku XX wieku prywatne muzea do dziś mają się świetnie. Kolekcjonerzy zadbali o ich samofinansowanie się. Na przykład specjalnie był budowany wieżowiec, z którego czynsze od początku finansują muzeum i stypendia dla ubogiej, zdolnej młodzieży. „Piękno i bogactwo…” to pierwsza na krajowym rynku książka na ten temat. Poznajemy Paul Getty Museum, Whitney Museum, Frick Colletion. Dowiadujemy się, jakie prywatne kolekcje budzą zachwyt w MoMa. Salvadori ujawnia osobiste motywacje kolekcjonerów. Najczęściej dzieła sztuki po prostu dawały przyjemność. A właściciele lubili na co dzień oglądać swoje skarby”....

Czytaj więcej

Samobójstwo Europy

Wysłany przez - Maj 15, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Samobójstwo Europy

Samobójstwo Europy Andrzeja Chwalby w Wydawnictwie Literackim.  Od wielu lat historycy przekonują, że druga wojna światowa była tylko dogrywką pierwszej. Nie da się zrozumieć nie tylko dziejów drugiej wojny światowej, ale i całej współczesnej historii Europy i świata bez znajomości Wielkiej Wojny – praprzyczyny wszystkich najważniejszych zjawisk naszych czasów. Na polach bitew pojawiły się wtedy mordercze wynalazki i technologie, a w okopach tej wojny dojrzewały idee systemów totalitarnych. W latach 1914-1918 na światową arenę wkroczyły Stany Zjednoczone i Japonia, a po zakończeniu wojny na mapie świata wyrosły nowe państwa, w tym Polska. Andrzej Chwalba z wielkim rozmachem, ale nie stroniąc też od anegdot, opisuje I wojnę światową chronologicznie – od tragicznie zakończonej wizyty cesarskiego bratanka w Sarajewie po 11 listopada 1918 roku. Osobne rozdziały autor poświęca specyfice wojny lądowej, morskiej i powietrznej oraz losom cywilów, w tym kobiet wchodzących z impetem w zdominowaną wcześniej przez mężczyzn historię. W Polsce nie było od lat tak nowoczesnej, wnikliwej, a przy tym tak elektryzującej książki o I wojnie światowej. Samobójstwo Europy… to coś znacznie więcej niż rozprawa o przyczynach, przebiegu i skutkach Wielkiej Wojny. To rzecz, która przenosi czytelnika w epokę schyłku dawnych obyczajów, pozwala poczuć atmosferę przedwojennego, wielokulturowego Sarajewa i niemal zatańczyć na Trafalgar Square po podpisaniu...

Czytaj więcej

Seans w Domu Egipskim

Wysłany przez - Maj 14, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Seans w Domu Egipskim

Seans w Domu Egipskim czyli dekadencja, wirujący stolik i zbrodniarz z zaświatów. Książka intrygującej Maryli Szymiczkowej. W Znaku. Już niedługo.  Jesień roku 1898. W Genewie zamachowiec wbija pilnik w serce cesarzowej Sissi, a do Krakowa przybywa Szatan – Stanisław Przybyszewski. Parę tygodni później eleganckie towarzystwo – w tym niezwykle podekscytowana profesorowa Szczupaczyńska – zbiera się w ekstrawaganckim Domu Egipskim, by wspólnie obserwować całkowite zaćmienie Księżyca oraz wziąć udział w seansie spirytystycznym. Do stołu zasiądzie dwanaście osób. Jedna z nich już od niego nie wstanie. Krakowska panna Marple czuje, że zagadki tej zbrodni nie uda się rozwiązać bez jej pomocy. Będzie musiała zaniedbać domowe obowiązki i Ignacego – ale przecież morderca sam się nie złapie.  Maryla Szymiczkowa, wdowa po prenumeratorze „Przekroju”, królowa pischingera, niegdysiejsza gwiazda Piwnicy pod Baranami i korektorka w „Tygodniku Powszechnym”. Po sukcesie Tajemnicy Domu Helclów i Rozdartej zasłony na stałe związana kryminałem, a od niedawna również ze spirytyzmem.  Marylę Szymiczkową powołali do życia literaci: Jacek Dehnel (ur. 1980) – pisarz, poeta, tłumacz. Prowadzi bloga poświęconego międzywojennemu tabloidowi kryminalnemu „Tajny Detektyw”. Piotr Tarczyński (ur. 1983) – tłumacz, historyk, amerykanista. Krakus od pokoleń, od dziesięciu lat na emigracji w...

Czytaj więcej

Zdążyć przed Panem Bogiem

Wysłany przez - Maj 14, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Zdążyć przed Panem Bogiem

Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall. Przypominamy książkę wydaną przez oficynę  a5.  „Zdążyć przed Panem Bogiem” to słowa Marka Edelmana, bohatera książki Hanny Krall, którego życiorys stał się literackim dokumentem z tragicznych dziejów polskich Żydów. Edelman był zastępcą komendanta Żydowskiej Organizacji Bojowej, potem pracował jako kardiochirurg, zdobywając międzynarodowy rozgłos. Rozmowa, jaką przeprowadziła z nim autorka, stanowi kanwę książki będącej relacją z okresu likwidacji getta warszawskiego i powstania w 1943 roku.  Krall powiedziała, że Marek Edelman zawsze miał ambicję zdążyć – jako żołnierz podczas wojny i jako lekarz w czasach powojennych. Chciał być punktualnie na miejscu wtedy, gdy zjawiała się śmierć, żeby ją, jeśli to tylko możliwe, uprzedzić. Edelman „ma swoje sprawy z Panem Bogiem, mam wrażenie, że i Pan Bóg ma z nim swoje sprawy”, stwierdziła po latach pisarka w jednym z wywiadów.  Od 1997 roku książka cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem, doczekała się tłumaczeń na wiele języków, a w Polsce sprzedała się już w nakładach ponad 170 tysięcy...

Czytaj więcej

Diabeł w historii

Wysłany przez - Maj 11, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Diabeł w historii

Diabeł w historii. Komunizm, Faszyzm i inne lekcje wieku dwudziestego. Vladimira Tismăneanu (przekład: Klaudyna Michałowicz). PIW.  Vladimir Tismăneanu kiedy mówi o diable, nie personifikuje zła, lecz ujmuje je w całej głębi jako zło ontologiczne. Systemy totalitarne zmuszały ludzi by żyli w jakimś sztucznym świecie, gdzie nie było możliwe porozumienie nawet z bliskimi, gdzie nie było miejsca na wolność myśli i sumienia. Autor stosuje tu pojęcie nihilizmu i jest przekonany, że jest to nihilizm diaboliczny, radykalnie negujący podstawy człowieczeństwa. To zbrodnia ontologiczna, diaboliczne pogwałcenie bytu. Autor wyciąga wnioski z potworności tej zbrodni: sądzi, że kategoria totalitaryzmu obejmuje zarazem nazizm i komunizm; ten ostatni, jako wcześniejszy w historii, był inspiracją pierwszego. A prawdziwym jego prekursorem był Lenin, a nie Stalin. Tismăneanu doskonale uchwycił też to, co stanowiło istotę rewolucji 1989 w krajach zdominowanych przez komunizm. Wówczas to społeczeństwa totalitarne zorganizowały anty-utopijną rewolucję, która postawiła sobie za cel powrót do stanu przed-utopijnego – powrót do rzeczywistego życia, „powrót do...

Czytaj więcej

Kto to jest ten Jan Olik?

Wysłany przez - Maj 11, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Kto to jest ten Jan Olik?

Kto to jest ten Jan Olik? Humoreska naukowa – przypominamy ważną książkę Tamary Bołdak-Janowskiej (Oficyna 21) z roku 2005. „Językiem zastanym nic nowego powiedzieć już nie można. Zatrzymał się w rozwoju i gnije. Cokolwiek wyrazimy w literaturze pięknej za pomocą tego tzw. języka poprawnego polonistycznie, zabrzmi banalnie. Ubogo. Grzecznie. I niepotrzebnie” – fragment manifestu Istotna swoistość, który ogłosiła przed paroma laty Tamara Bołdak-Janowska, stanowi najlepszy komentarz do książki Kto to jest ten Jan Olik?, opowieści o nader ambitnym poecie z dalekiej prowincji, który dzięki radom starszych kolegów po piórze szybko pnie się po szczeblach kariery literackiej. Głównym bohaterem humoreski Bołdak-Janowskiej jest właśnie język – ubogi i schematyczny język współczesnej poezji. Język uznanych „mistrzów” oraz wszystkich ich naśladowców. Karol Maliszewski: Kto to jest ten Jan Olik? przypomina bardzo Gombrowicza. Językiem – impulsywnym, niespokojnym, szyderczym – i ideą. Ten utwór jest w pewnym sensie rozwinięciem jego myśli zawartych w eseju Przeciw poetom. Justyna Sobolewska: Tamara Bołdak-Janowska jest pisarką radykalną. Każda jej książka niesie ładunek sprzeciwu wobec rzeczywistości. Teraz wciąga autorkę żywioł groteski, parodii, szyderstwa. A co najważniejsze: rzuca ona wyzwanie językowi. Rozpycha język jak może. Tamara Bołdak-Janowska ur. 10 września 1946 roku w Zubkach. Poetka, prozatorka, eseistka, tłumaczka, rysowniczka. Jedna z najciekawszych pisarek polskich. Publikować zaczęła dopiero po 1989 roku. Jej książki tłumaczono na język angielski, niemiecki, rosyjski, białoruski, węgierski i litewski. W 2008 roku nominowana do Nagrody Mediów Publicznych Cogito, a w 2010 roku do Nagrody Literackiej Nike. Za całokształt twórczości uhonorowana Nagrodą Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2007) i Nagrodą Prezydenta Olsztyna...

Czytaj więcej

Nowa książka Pilcha

Wysłany przez - Maj 10, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Nowa książka Pilcha

Żywego ducha Jerzego Pilcha w Wydawnictwie Literackim. Już 4 czerwca w księgarniach. Zagłada cicha jak kot? Potop bez opadów? Terrorystyczny atak z nieba? Globalne wyludnienie? Apokalipsa rozgrywa się w języku. Świat kończy się, bo milknie. Dalekie głuche pożary. Nie ma do kogo gęby otworzyć. Przed aniołem śmierci, który przeszedł przez Warszawę, uchodzi jedynie pisarz — odludek . Można powiedzieć trafił żywy duch na swego. Po kolejnych próbach nawiązania kontaktu z kimkolwiek i gdziekolwiek nie może się dłużej łudzić. Został sam. I to sam w sensie ścisłym. Co może robić ostatni człowiek na świecie? Wyruszyć przed siebie? Spać w najlepszych hotelach? Bezkarnie wynosić książki z księgarń i markowe ubrania z najlepszych butików? To co zwykle: łudzić się kasą? Pielęgnować samotność, czyli życie? Gorączkowo upajać się własną wyjątkowością? Tylko właściwie po co? A przedtem było po co? Czy przedtem i potem to jest aż tak wielka różnica? Widziadła coś do niego mówią — nie wie co, bo nie wie, czy są z tego świata? A my? Jesteśmy jego urojeniami? — Jerzy...

Czytaj więcej

Zesłanie Józefa P.

Wysłany przez - Maj 10, 2018 in Bez kategorii | 0 Komentarzy

Zesłanie Józefa P.

Sybir. Zesłanie Józefa P. -najnowsza powieść historyczna Tomasza Łysiaka (WL).  Koniec XIX wieku, Wilno. Dwudziestoletni Piłsudski nieświadomie pomaga zamachowcy przygotowującemu spisek na życie cara. Zostaje aresztowany i przewieziony do więzienia w Petersburgu. 1 maja 1887 roku zapada straszliwy wyrok – pięcioletnie zesłanie w głąb Rosji. Rozpoczyna się niebezpieczna podróż przyszłego Marszałka przez syberyjskie „więzienie bez dachu”. Jak Syberia wpłynęła na losy Piłsudskiego? W jaki sposób wydarzenia na Dalekim Wschodzie zaważyły na jego poglądach? Najnowsza książka Tomasza Łysiaka, dziennikarza i autora powieści historycznych, to fascynująca i metafizyczna historia o mniej znanym okresie życia Józefa Piłsudskiego. Tajemniczym narratorem jest rosyjski urzędnik, który zafascynowany postacią Naczelnika szczegółowo odtwarza jego rosyjską tułaczkę i plastycznie portretuje napotkane przez niego postacie, zarówno historyczne, jak i fikcyjne: polskich powstańców, wojskowych, poetów, szamanów, a także pierwszą wielką miłość Marszałka. Sybir. Zesłanie Józefa P. to również przejmujący portret tysięcy Polaków z Syberii, którzy nigdy nie zapomnieli o kraju swego...

Czytaj więcej