Na rogu Stalina i Trzech Krzyży

Cze 22, 2018 przez

Na rogu Stalina i Trzech Krzyży. Listy do Jerzego Borejszy 1944–1952 (Czytelnik).  Wszyscy najważniejsi pisarze drugiej połowy XX w. publikowali w „Czytelniku” i jak napisał Czesław Miłosz, razem z nim „byli w stajni” Borejszy. Spis korespondentów może stanowić zatem kanon kultury krajowej, która w tym krótkim pięcioleciu zaczynała odradzać się po wojennych zniszczeniach. Prawie wszystkie listy publikowane są po raz pierwszy i pochodzą z prywatnego archiwum rodziny. Jest to jedynie niewielka cząstka oryginalnego zbioru, zasadnicza jego część padła bowiem ofiarą konfiskaty. Ze względu na fragmentaryczność, a niekiedy enigmatyczność wiadomości autor opracowania zdecydował się na uzupełnienie listów urywkami utworów literackich bądź publicystki, o których wzmianki znalazły się w korespondencji, jak również zapisami z dzienników. Całości dopełnia grafika najwybitniejszych artystów z epoki, których prace zamieszczało m.in. „Odrodzenie”, wydawane przez „Czytelnika”, a w ostatnim okresie redagowane także...

Czytaj więcej

Korekta Bernharda

Cze 22, 2018 przez

Korekta Thomasa Bernharda w Czytelniku, w przekładzie Marka Kędzierskiego (trzecie wydanie). Bohaterami wydanej w 1975 roku powieści są trzej dawni koledzy szkolni, pochodzący z Górnej Austrii. Narrator, matematyk z Uniwersytetu Cambridge, przyjeżdża po latach nad rzekę Aurach do preparatora ptaków Hoellera i wprowadza się na poddasze jego domu, gdzie zamierza zebrać i uporządkować tysiące notatek, pozostawionych tam przez ich wspólnego przyjaciela, Roithamera, profesora fizyki w Cambridge. Roithamer, postać wykazująca wiele podobieństw do słynnego filozofa Ludwiga Wittgensteina, przez wiele lat budował dla siostry w geometrycznym centrum tamtejszego lasu osobliwy budynek nazywany Stożkiem, a dowiedziawszy się o jej śmierci, popełnił samobójstwo. Towarzyszymy w próbie rekonstrukcji rozpadu osobowości geniusza, nieustannie zmuszającego się do korygowania swoich przemyśleń, zanim proces ten przerwie właściwa korekta – śmierć. Jedyną logiczną konkluzją życia jest zanegowanie własnego istnienia. Ten ciemny tekst, jeden z...

Czytaj więcej

Zapiski Stempowskiego

Cze 21, 2018 przez

Przypominamy Zapiski dla zjawy Jerzego Stempowskiego (Noir Sur Blanc), prywatny dziennik w formie listów, prowadzony przez niego w latach 1940-1942, a odnaleziony w Szwajcarii. Przedmowa Wojciecha Karpińskiego.  Adresatem listów, owym cieniem czy zjawą, jest zmarła w 1940 roku bliska przyjaciółka autora, Ludwika (Wichuna) Rettingerowa, którą przez trzynaście lat wspierał w zmaganiach ze śmiertelną chorobą. Nieuchwytna niemal, a zarazem dojmująca obecność tego „cienia”, odróżnia Zapiski od innych prac Stempowskiego, stanowi próbę wyjścia poza ograniczenia gatunkowe. Istotną część berneńskiego dziennika zajmują analizy aktualnej sytuacji politycznej, spraw polskich i ukraińskich, a także ogólnoeuropejskich. Oprócz lektury prasy, przede wszystkim włoskiej, szwajcarskiej i francuskiej, Stempowski posiłkował się informacjami nadchodzącymi z okupowanej Polski, zwłaszcza relacjami zebranymi od osób, którym udało się przedostać do...

Czytaj więcej

Miłość made in China

Cze 21, 2018 przez

Miłość made in China Doriana Malovicia w Znaku.  Znakomity reportaż o największym na świecie rynku… matrymonialnym. Ceniony reportażysta i znawca chińskiej kultury Dorian Malovic przemierzył Państwo Środka wzdłuż i wszerz. Rozmawiał z matkami, żonami, córkami, siostrami, konkubinami i prostytutkami. Wysłuchał ich najintymniejszych zwierzeń, po to by zbudować prawdziwy obraz miłości made in China.  Jak być nastolatką, wiedząc że trzeba znaleźć męża przed ukończeniem 25 roku życiu, by nie zostać sheng nu – resztką, której nie chce żaden mężczyzna? Jak być kobietą, gdy to rodzice szukają dla Ciebie męża na ogromnym targu singli? Jak być matką, kiedy każda kolejna ciąża grozi represjami ze strony Państwa? A przede wszystkim – czy można kochać prawdziwie w świecie, w którym komunizm zniszczył wszystkie wartości poza bezwzględnym posłuszeństwem wobec Państwa i rodziny? W kraju, gdzie małżeństwo nie jest sprawą uczuć, lecz...

Czytaj więcej

Dziennik Sándora Máraiego

Cze 20, 2018 przez

Dziennik 1957-1966 Sándora Máraiego w Czytelniku, w przekładzie Teresy Worowskiej. Trzeci tom bardzo rozszerzonego wyboru dzienników Sándora Máraiego (1900–1989), jednego z najwybitniejszych pisarzy węgierskich dwudziestego wieku. Dziennik 1957–1966, tom trzeci z planowanych pięciu, obejmuje lata spędzone w Ameryce, do której pisarz przyjechał w 1952 roku, między innymi po to, by zdobyć dla siebie i bliskich obywatelstwo amerykańskie, na emigracji stali się bowiem bezpaństwowcami. Ameryka budziła w pisarzu uczucia ambiwalentne, doceniał piękno krajobrazu, możliwości podróży, doskonały poziom bibliotek, ale drażniła go niewrażliwość na kulturę społeczeństwa nastawionego głównie na zdobywanie dóbr materialnych, źle znosił klimat, przeżył również rozczarowanie postawą większości środowisk emigracji węgierskiej. To lata dojrzewania do starości, której pierwsze symptomy zaczęły się pojawiać w życiu pisarza i jego żony. I lata dorastania ich przybranego syna, który – w przeciwieństwie do nich – znalazł sobie miejsce...

Czytaj więcej